Afty to bolesne owrzodzenia błony śluzowej jamy ustnej. Podobnie mogą wyglądać inne zmiany, dlatego nie każdą rankę należy samodzielnie rozpoznawać jako aftę.
Afty nie są po prostu zakażeniem bakteryjnym. Ich powstawanie jest wieloczynnikowe, a u części osób przyczyna pozostaje nieustalona.
Afty – przyczyny występowania, skąd się biorą afty u dzieci i dorosłych?
Nie istnieje jedna przyczyna, którą wystarczy wyeliminować, by nie zmagać się z problemem aft. Najczęściej ich powstawanie jest konsekwencją wielu kwestii. Afty pojawiają się przy:
Nawrotom mogą sprzyjać urazy błony śluzowej, stres lub określone niedobory. Przy częstych albo rozległych zmianach lekarz ocenia także choroby ogólne i przyjmowane leki. Nie należy przypisywać aft zaniedbaniom ani rozpoznawać ich przyczyny na podstawie wyglądu.
Rodzaje aft - jak rozpoznać afty?
Wyróżniamy trzy podstawowe rodzaje aft:
- Afty małe — niewielkie, bolesne owrzodzenia, które zwykle goją się bez blizny. Sama obecność takiej zmiany nie dowodzi choroby autoimmunologicznej.
- Afty duże — głębsze i większe zmiany, gojące się dłużej i czasem pozostawiające blizny. Wymagają oceny, szczególnie przy osłabieniu odporności. Zakażenie HIV nie jest chorobą autoimmunologiczną.
- Afty opryszczkopodobne — liczne drobne owrzodzenia, których nazwa opisuje wygląd. Nie oznacza zakażenia wirusem opryszczki.
Afty Suttona - jak wyglądają afty tego typu?
Afty Suttona to inaczej tak zwane afty duże. Przyjmują one postać okrągłych bądź owalnych nadżerek o średnicy 1-3 cm. Posiadają wyraźną i uwypukloną obwódkę zapalną. Występują najczęściej na podniebieniu miękkim i po wewnętrznej stronie policzków. Ich gojenie trwa około 3-4 tygodni i może pozostawiać po sobie blizny. Tego typu afty mogą być objawem chorób krwi. Pojawiają się zazwyczaj u osób z obniżoną odpornością.
Dlaczego w jamie ustnej pojawiają się afty Mikulicza - czym one są?
Afty Mikulicza są małymi aftami. To koliste nadżerki błony śluzowej, których średnica wynosi od 2 do 5 mm. Objawiają się pieczeniem i dolegliwościami bólowymi. Znikają zazwyczaj samoistnie po tygodniu lub dwóch.
Afty Mikulicza to określenie aft małych. Status społeczny nie jest kryterium rozpoznania ani podstawą oceny osoby z aftami.
Afty Bednara - co to, przyczyny powstawania aft Bednara?
Zmiany nazywane aftami Bednara dotyczą zwykle niemowląt i wiążą się z miejscowym urazem. Owrzodzenie u niemowlęcia, zwłaszcza utrudniające karmienie, powinien obejrzeć pediatra; nie próbuj go zdrapywać ani odkażać domowymi preparatami.
A jeśli afty nawracają? Jak poradzić sobie z nawracającymi aftami i pozbyć się dyskomfortu?
Rozpoznanie wymaga uwzględnienia miejsca, czasu trwania i nawrotów zmian. Zdjęcie w internecie nie wystarcza do odróżnienia wszystkich chorób błony śluzowej.
Podobne objawy mogą mieć m.in. urazy, zakażenia lub choroby ogólne. Przy nawrotach lekarz zdecyduje, czy potrzebne są dodatkowe badania.
Afty – objawy aftozy
Afta zwykle ma jasny środek i zaczerwienione otoczenie. Nie usuwaj nalotu mechanicznie — może to nasilić ból i uszkodzić tkanki.
Nawet niewielką zmianę trzeba sprawdzić, jeśli nie goi się przez 3 tygodnie, często wraca, krwawi lub wyraźnie się powiększa. Gorączka, trudności z piciem i oznaki odwodnienia wymagają wcześniejszej pomocy.
Nieco bardziej problematyczne są afty duże. W przypadku tej formy aftozy, na błonie śluzowej pojawiają się pojedyncze lub grupowe owrzodzenia, utrzymujące się nawet przez 3-4 tygodnie. Co gorsza, po zniknięciu pozostawiają one po sobie blizny.
Dieta
Nie ma podstaw, aby rutynowo leczyć afty miłorzębem, żeń-szeniem czy olejem z ogórecznika. Niedobory uzupełnia się po ich rozpoznaniu, a nie na podstawie samego owrzodzenia.
Leczenie aft - domowe sposoby na afty w jamie ustnej
Domowa pielęgnacja może zmniejszać dyskomfort, ale nie gwarantuje szybszego wyleczenia. Unikaj drażnienia zmiany i wybieraj miękką szczoteczkę.
Zioła nie zastępują rozpoznania przyczyny. Napar może podrażniać lub uczulać; nie zalecamy rutynowego przemywania nim zmian u dzieci.
Nie przykładaj gorącej torebki herbaty do błony śluzowej. Oparzenie może pogorszyć stan tkanek.
- płukanie ust roztworem sporządzonym z pół łyżeczki soli na szklankę ciepłej wody,
Nie stosuj samodzielnie stężonej wody utlenionej do nacierania aft. Preparaty przeznaczone do jamy ustnej stosuj wyłącznie według instrukcji.
Nie wypalaj aft azotanem srebra ani innymi substancjami chemicznymi w domu. Dobór preparatu osłaniającego lub leku przeciwbólowego omów z farmaceutą albo dentystą.
Aftowe zapalenie jamy ustnej - kiedy do lekarza?
Zmiana utrzymująca się ponad 3 tygodnie wymaga konsultacji. Nie czekaj tak długo, jeśli dolegliwości są silne, narastają lub utrudniają jedzenie i picie.
Leczenie zależy od rozpoznania i nasilenia objawów. Nie każda afta wymaga środka odkażającego, antybiotyku czy leku na receptę.
O obecności owrzodzenia poinformuj gabinet przed wizytą. Dentysta oceni, czy planowany zabieg można wykonać, czy lepiej go przełożyć.
Czy afty są zaraźliwe i czy z aftami można się całować?
Należy w tym miejscu odróżnić afty od pęcherzy gorączkowych, czyli opryszczki. Afty to bolesne zmiany, które nie są zakaźne, gdyż ich przyczyną nie jest infekcja wirusowa. Oznacza to, że w przypadku ich posiadania nie należy obawiać się pocałunków. Z kolei opryszczka może być naprawdę groźna, w szczególności dla dzieci i niemowląt.
Czy afty to grzybica?
Afty i grzybica jamy ustnej to różne problemy. Nie rozpoznawaj zakażenia grzybiczego na podstawie samego jasnego nalotu i nie lecz każdej afty lekiem przeciwgrzybiczym.
Zobacz także: opryszczki · bondingu · wybielania · licówek.
Źródła: NHS — owrzodzenia jamy ustnej · Oral Health Foundation — owrzodzenia.