Jeśli nasz partner lub współlokator poinformują nas o tym, że w nocy wydajemy dziwne dźwięki przypominające skrzypienie, powinna zapalić się nam czerwona lampka. Może to nie być spowodowane wyłącznie stresem, który sygnalizuje napięcie nerwowe. Zgrzytanie zębami może dotyczyć nawet połowy populacji. Część z osób dotkniętych bruksizmem nawet nie zdaje sobie sprawy z tego, że mają poważny problem. Może on skutkować nie tylko ścieraniem szkliwa zębów, ale także silnymi bólami głowy i twarzy, problemami z kręgosłupem, słuchem oraz wzrokiem. Czasami problem jest na tyle niewidoczny, że różni lekarze, u których usiłujemy się leczyć pozostają bezradni. W takich przypadkach warto udać się do dobrego ortodonty i neurologa, którzy mogą wykryć przyczynę naszych problemów.

Zasięg bruksizmu

Warto uświadomić sobie, że podczas zgrzytania zębami możemy zaciskać szczęki nawet do 10 razy bardziej niż podczas gryzienia pokarmów. Powoduje to uszkodzenia zębów, przyzębia oraz stawów skroniowo-żuchwowych. Może dochodzić także do zaburzenia równowagi w nadmiernie napiętych mięśniach żwaczowych i mimicznych. Poza tym uszkodzeniu ulega system szlaków powięziowych, a także wspólny system unaczynienia i unerwienia. Nieprawidłowości przekazywane są dalej do mięśni podpotylicznych, obręczy barkowej, mięśni przykręgosłupowych, mięśni obręczy biodrowej i dalej aż do okolic stawów skokowych. Fizjoterapeuci bardzo często spotykają się z tymi objawami podczas prowadzenia terapii manualnej. Okazuje się, że bardzo często wady zgryzu odbijają się na nieprawidłowej postawie ciała. Wynika to z zaistniałych dysfunkcji stawów skroniowo-żuchwowych. Zaburzenia równowagi napięć mięśniowych mogą objawiać się także zmianami w układzie kostno-stawowym.

Przyczyny bruksizmu

Organizm człowieka jest całością. Z tego powodu jedna dolegliwość może mieć przełożenie na różne układy i części ciała. Bruksizm może powodować bóle różnych okolic głowy, mięśni karku oraz mięśni okołokręgosłupowych i obręczy barkowej. Część pacjentów skarży się na migrenę w czasie, kiedy tak naprawdę cierpią na bóle głowy okolicy skroniowej i czołowej. Dowiedziono, że aż 80% osób, które obserwują u siebie te dolegliwości, to pacjenci, którzy tak naprawdę cierpią z powodu bruksizmu. Wydawać by się mogło, że nieistotnym jest dlaczego boli głowa, że ważne jest to, by przestała. Z punktu widzenia pacjenta takie myślenie jest jak najbardziej uzasadnione, jednak medycznie bardzo ważnym jest poznanie przyczyny. Tylko w ten sposób lekarz będzie w stanie przepisać skuteczna kurację. Migrena ma podłoże neurologiczno-naczyniowe. Napad migrenowy jest spowodowany zwężeniem naczyń mózgowych, przy jednoczesnym wydzielaniu dużej ilości serotoniny. Silny ból głowy to tylko jeden z objawów migreny.

objawy bruksizmu

Musimy w tym miejscu podkreślić, że bóle głowy przy bruksizmie są wynikiem wzmożonego napięcia mięśni głowy i szyi. Powstają one w wyniku nadmiernego napięcia w obrębie narządu żucia. Objaw ten jest spowodowany przez źle dopasowane plomby, mostki, protezy, korony albo przez żucie gumy. Jednak to nie jesyne wyjaśnienie tego problemu. Poza tym wyjaśnieniem lekarze doszli do wniosku, że zaciskanie zębów ma także podłoże psychosomatyczne. Oznacza to, że długotrwały stres i silne napięcie mogą powodować wystąpienie objawów. Te w pełnej klasie i okazałości są widoczne, kiedy połączymy czynniki, które możemy określić jako ‘zwarciowe” z tymi natury psychicznej.

Objawy bruksizmu

Bruksizm może się objawiać na różne sposoby. Poniżej podamy te najczęściej występujące.

Objawy dotyczące zębów:

- rozchwianie zębów
- ścieranie i pękanie zębów
- pojawienie się ubytków klinowych.

Objawy dotyczące dziąseł:

- krwawienia dziąseł
- zaniki przyzębia
- przygryzanie języka
- przygryzanie policzków.

Objawy dotyczące stawów skroniowo-żuchwowych:

- ograniczona ruchomość żuchwy
- bolesność okolicy stawów skroniowych lub kąta żuchwy
- zaburzony tor żuchwowy przy otwieraniu lub zamykaniu ust
- trzaski oraz przeskakiwanie żuchwy podczas szerokiego otwierania ust (może wystąpić, lecz nie musi).

Objawy dotyczące mięśni:

- przykurcze mięśniowe
- bolesność samoistna lub uciskowa
- jedno lub obustronny przerost mięśni twarzy i ewentualnie szyi (twarz może stać się kwadratowa, jak mówimy potocznie)
- ograniczona ruchomość głowy.

Objawy dotyczące wzroku:

- suchość oka
- uczucie wysadzania oka
- okresowe nieostre widzenie
- bolesność okolicy oczodołów.

Objawy dotyczące słuchu:

- bóle ucha
- zaburzenia równowagi
- szum w uszach.

Diagnoza i leczenie bruksizmu

Nie ma większej trudności w zdiagnozowaniu tego schorzenia. Objawy są na tyle charakterystyczne, że każdy doświadczony lekarz je wychwyci. Dysfunkcje, które dotyczą zwarcia zębów oraz zaburzenia balansu sił żucia można udowodnić podczas przeprowadzenie specjalistycznych testów. Wykażą one, czy nasz pacjent nie cierpi na tę przypadłość. Przyczyn jest, jak pisaliśmy, wiele. Wywiad lekarski, który obejmie takie zagadnienia jak styl życia pacjenta, typ wykonywanej pracy, jego konstrukcję psychiczną, przebyte choroby i urazy, inne dolegliwości, które sprawiają, że pacjent odczuwa dyskomfort, pomaga w postawieniu prawidłowej diagnozy, przyspieszając proces diagnostyczny.

Leczenie bruksizmu wymaga współpracy kilku specjalistów. Pacjent powinien być pod opieką gnatofizjologiczną. Poza tym ważne, by pozostawał w stałym kontakcie ze stomatologami wszystkich specjalności, zarówno ortodontami, jak i protetykami. By zminimalizować skutki zgrzytania zębami stosuje się często specjalną szynę. To taka nakładka, którą zakłada się na noc. Dzięki korzystaniu z niej, umożliwiamy sobie ścieranie, co zapewnia wyrównanie zgryzu. Poza tym w zapobieganiu bruksizmu ważnym jest odpowiednia dawka relaksu oraz zmiana trybu życia. Z tego powodu warto udać się także do neurologa, psychologa i terapeuty manualnego. Jeśli pacjent cierpi na dodatkowe schorzenia, powinien odwiedzać regularnie lekarzy, którzy zajmują się leczeniem tych przypadłości.