Afty to najpowszechniejsza z dolegliwości występujących w jamie ustnej. Są to ubytki w błonie śluzowej, przybierające postać wrzodziejących ran. Mogą być pokryte białym nalotem. Pojawiają się na wargach, podniebieniu miękkim, dziąsłach, języku czy po wewnętrznej stronie policzków, pojedynczo lub po kilka na raz.

Jak powstają afty?

Nie istnieje jedna przyczyna, którą wystarczy wyeliminować, by nie zmagać się z problemem aft. Najczęściej ich powstawanie jest konsekwencją:

- nieodpowiedniej higieny jamy ustnej (np. gryzienia długopisów czy jedzenia nieumytych warzyw i owoców),

- mikroskaleczeń (twardą szczoteczką do zębów, widelcem),

- wyrzynających się ósemek,

- niewłaściwego dopasowania protez,

- chorych migdałków,

- autoagresji komórek,

- niedoborów witamin.

Rodzaje aft

Wyróżniamy trzy podstawowe rodzaje aft:

  1. Afty mniejsze - zazwyczaj występują pojedynczo, rzadziej w grupie do 5 aft. Wielkością nie przekraczają 5mm, zazwyczaj goją się w ciągu 10 dni. Najczęściej występują u osób dorosłych. Mają charakter przewlekły i często nawracają. U ich podłoża leżą: nieodpowiednia higiena jamy ustnej, stres, mikrouszkodzenia, przyjmowanie silnych antybiotyków. Znaczący wpływ na powstawanie aft mniejszych mają także czynniki genetyczne.

  1. Afty duże - występują pojedynczo lub w grupie do 3 aft, a ich średnica przekracza 10mm. Są głębsze od aft mniejszych, ich okres gojenia wydłuża się do kilku tygodni, a po wyleczeniu - często pozostają nieestetyczne blizny. Najczęściej są skutkiem zaburzeń autoimmunologicznych (np. HIV), niedoboru składników mineralnych i witamin, problemów hormonalnych, używania past do zębów zawierających dodecylosiarczan sodu oraz spożywania konserwowanej żywności.

  1. Afty opryszczkowate - to skupiska wielu małych zmian (nieprzekraczających 3mm), które współwystępują z wirusem opryszczki. Pojawiają się rzadko i goją zazwyczaj w ciągu 14 dni.

Dieta

W okresie leczenia aft należy unikać spożywania gorących, kwaśnych i ostrych potraw, słodyczy, cytrusów, alkoholu oraz twardych pokarmów. Można wzbogacić dietę o produkty bogate w witaminy z grupy B (szczególnie B12), A, C, E i cynk.

Leczenie aft

Afty najczęściej znikają samoistnie. Domowymi sposobami można znacząco przyspieszyć proces ich gojenia. Szczególnie skuteczne jest:

- płukanie jamy ustnej naparem z szałwii, rumianku, liści malin, łopianu lekarskiego lub wodą różaną 2-3 razy dziennie,

- przykładanie do afty saszetki świeżo zaparzonej herbaty,

- płukanie ust roztworem sporządzonym z pół łyżeczki soli na szklankę ciepłej wody,

- przecieranie aft roztworem trzech części wody na jedną część wody utlenionej.

Kiedy do lekarza?

Jeżeli afty mają duży rozmiar, towarzyszy im wysoka gorączka lub nie znikają w ciągu 14 dni - należy zasięgnąć porady lekarza. Mogą być one konsekwencją poważnych problemów zdrowotnych.

Pamiętaj, że do czasu zniknięcia aft nie można wykonywać w jamie ustnej żadnych zabiegów!